एक जीवनाचा प्रवासी

महापुरुषांनी ह्या जगास स्वप्नवत दर्शविले आहे. परंतु ते खरेच स्वप्नवत आहे का? स्वप्नात आपण एक साक्ष म्हणून वावरतो. स्वप्नातील घटनांचा व त्यातील आपल्या अस्तित्वाचा विचार केला असता त्या केवळ स्वप्नापुरता मर्यादित असतात. बरे स्वप्न ह्या त्या स्थितीपुरता मर्यादित मानले तर त्या स्थितीत मर्यादित काळापुरता घडणाऱ्या घटना तितक्याच वास्तविक असतात.  स्वप्नाचा उद्गम ही आपल्यातूनच होतो, त्याचे संचालनही आपले मन करते आणि त्याचा लय आपण जागृत झाल्यावर होतो. ती स्वप्नस्थिती आपल्यात निर्माण होते म्हणून स्वप्नातील सृष्टी, त्यातील माणसे व इतर प्राणी, त्यातील निर्जीव वस्तू ह्या सर्व आपणच असतो. तसेच ह्या जागृत जगताचे आहे. जो ह्या जागृत जगताचा सृष्टीकर्ता आहे, तोच चराचरात व्यापून राहिला आहे. तोच अखंड परमात्मा सत्य असेल तर हे जग ही तेवढेच सत्य आहे. म्हणून आपण खरे आहोत व स्वप्नातील त्या स्थिती ह्या खऱ्या आहेत.  आता ह्या सृष्टीत ठायीठायी परमात्मा असेल तर आपणही त्याचेच स्वरूप आहोत असे समजणे म्हणजे आपण त्या परमात्म्याशी एकरुप होणे होय. इथे प्रत्येक वस्तू आपलेच स्वरूप आहे हेही ह्याद्वारे आपल्या ...

आपण स्वप्नांकडे कसे पाहतो ह्यावर ती कारण किंवा अकारण आहेत हे आपल्याला समजते. वास्तविकपणे पाहता स्वप्न ही काही क्षणांची असतात. त्यामूळे त्यांचें महत्त्व ही आपल्याला एवढे वाटत नाही. मग स्वप्ने खरंच इतकी विचारात न घेण्यासारखी आहेत? हे जग, ही वास्तविकता जी आपण आता अनुभवतो आहे ती एका काळात घटत असणारी गोष्ट आहे. एकदा गेलेला काळ पुन्हा येत नाही. त्यामूळे प्रत्येक क्षण अद्वितीय असतो. वेळ हा एक धागा आहे आणि वस्त्र म्हणजे क्षण. तो क्षण घडवून आणण्यासाठी काळ कितीतरी गोष्टी विणत असेल.  स्वप्ने ही देखील क्षण आहेत. ती आपण पाहतो, ती त्यावेळी अनुभवतो, त्यात आपण काहीं काळ राहतो, म्हणजे ती देखील ह्या विशाल काळाचा भाग आहेत. आता हा आपला वैयक्तिक भाग झाला की आपण किती क्षणांना महत्त्व देतो आणि किती क्षणांना नाही महत्त्व देत. पण त्यामूळे त्या क्षणांचे उद्देश असफल होत नाही. कारण ते क्षण काहीं कारणांसाठी घडत असतात.  आपण पक्षी नाही पण स्वप्नांत आपण स्वतःला हवेत उंच तरंगताना पाहता. आपण एखाद्या व्यक्तीला स्वप्नांत सहज भेटतो जिची भेट आपल्याला जागृत जगात कठिण वाटते.  स्वप्ने आपल्याला अश्या ...